ครานั้นจึงโฉมเจ้าพลายแก้ว	ครั้นถึงกำหนดแล้วจึงนัดหมาย
บอกแขกปลูกเรือนเพื่อนผู้ชาย	มายังบ้านท่านยายศรีประจัน
ให้ขุดหลุมระดับชักปักเสาหอ	เอาเครื่องเรือนมารอไว้ที่นั่น
ตีสิบเอ็ดใกล้รุ่งฤกษ์สำคัญ	ก็ทำขวัญเสาเสร็จเจ็ดนาที
แล้วให้ลั่นฆ้องหึ่งโห่กระหน่ำ	ยกเสาใส่ซ้ำประจำที่
สับขื่อพรึงติดสนิทดี	ตะปูตียกเสาดั้งตั้งขึ้นไว้
ใส่เต้าจึงเข้าแปลานพลัน	เอาจันทันเข้าไปรับกับอกไก่
พาดกลอนผ่อนมุงกันยุ่งไป	จั่วใส่เข้าฝาเช็ดหน้าอึง
บ้างเจาะถากถุ้งเถียงเสียงเอะอะ	เกะกะกบไสไชเหล็กจึ้ง
บ้างผ่าฟันสนั่นอึงคะนึง	วันหนึ่งแล้วเสร็จสำเร็จการ
	(จากพระราชนิพนธ์ ขุนช้างขุนแผน)

เห็นภาพการปลูกเรือนไทยภาคกลางสมัยก่อนไหมคะ  เสร็จกันภายในวันเดียว   แรงงานก็อาศัยเพื่อนๆเจ้าบ่าวช่วยกัน  ไม่มีช่างรับเหมาก่อสร้างมืออาชีพมาทำให้อย่างสมัยนี้

ในการปลูกเรือนไทย  ช่างจะทำไม้ส่วนประกอบส่วนต่างๆของเรือน เรียกว่า ' เครื่องเรือน '  (ไม่ได้แปลว่า Furniture) เตรียมไว้พร้อมเพื่อขาย ใครจะซื้อก็ไปสั่งซื้อ ขนมาตามลำน้ำแล้วยกขึ้นบก   นำพรึง หรือไม้กระดานแผ่นหนายาว ๔ แผ่นมาประกอบเป็นกรอบสี่เหลี่ยม ล้อมรอบตัวเรือน เพื่อกำกับแนวเสาเรือนและรองรับตีนฝาแต่ละด้าน   แล้วจึงหาตำแหน่งขุดหลุมเสา  เอาไม้ซีกปักลงไปเป็นเครื่องหมาย เรียกว่า  ปักฉมบ

ขุดหลุมลึกประมาณ ๑ ศอกเศษ  กระทุ้งดินให้แน่น วางแระ(หรือระแนะ)ซึ่งเป็นเครื่องรองตีนเสากันทรุดไว้ก้นหลุม   ยกเสาเอกตั้งลงในหลุมตามฤกษ์ที่ต้องดูกันเอาไว้ก่อนเพราะถือเป็นฤกษ์สำคัญ  ตามมาด้วยเสาโทและเสาตรีจนครบ ๘ หลุม  ยึดเสาให้ตรงทุกต้น ใส่รอดร้อยเข้าที่เสาทุกต้น  สอดเต้าซึ่งเป็นไม้แบนยาวหน้าสี่เหลี่ยมผืนผ้าใกล้กับปลายของแต่ละต้น  แล้วส่งขื่อขึ้นไปวางพาดบนหัวเสาแต่ละคู่   ให้ปลายสวมลงบนหัวเทียนทั้งสองด้าน

เมื่อยกเสาตั้งเข้าที่  สอดให้ใบตั้งเลยขึ้นไป ยกโคนเสาตั้งนั่งคร่อมบนหลังรอด   แล้วส่งแปหัวเสาทั้งคู่วางคร่อมสับลงบนปลายขื่อซึ่งบากเตรียมไว้ไว้ให้เข้าที่  ติดพรึง ตอกตะปูจีนประดับระดับให้เข้าที่  ปูพื้นเรือนเป็นอันดับต่อไป

ตะปูจีนหน้าตาคนละแบบกับตะปูที่รู้จักกันตอนนี้ เป็นอุปกรณ์แท่งสี่เหลี่ยมปลายเรียวแหลมงอหักขึ้นเป็นข้อศอก มักทำด้วยเหล็ก  ยาวตั้งแต่ ๑-๔ นิ้วฟุต ใช้ยึดหัวไม้

ยกแผงจั่วติดกับบ่าแปบนหัวเสาทั้ง ๓ แผง ติดตั้งแขวนและจันทันห้อง   เข้าไม้อกไก่ทับหัวจั่ว  ยกแผงฝาเข้าที่ปิดข้างเรือนแต่ละด้าน ติดปั้นลม  เรียบร้อยแล้วกลบหลุมโคนเสาให้เรียบร้อย  สับกลอนเพื่อมุงหลังคาด้วยเครื่องมุง

นอกจากนี้ยังมีเรือนเครื่องผูก  ซึ่งเป็นเรือน หรือโรงคุมกันขึ้นเป็นหลังด้วยวิธีผูกรัดตัวไม้เครื่องเรือนเข้าด้วยกันด้วยหวาย คล้า หรือเถาหญ้านาง    กับเรือนเครื่องสับ เป็นเรือนไม้ คุมกันเป็นหลังด้วยวิธีเข้าปากไม้ หรือสับปากไม้

เสร็จการปลูกเรือนอย่างเรือนหอพลายแก้วแล้ว   ถ้าหากว่ามีระเบียง ชาน และเรือนครัวก็ต่อเติมไปเป็นลำดับ รวมทั้งซุ้มประตูและบันไดขึ้นบ้าน  เพราะเรือนไทยภาคกลางปลูกสูงเหนือพื้นดินเพื่อให้พ้นหน้าน้ำหลาก   ถ้ามีหลายเรือนรวมกันก็ปูนอกชานไว้ตรงกลางเพื่อเชื่อมต่อเรือนแต่ละเรือนให้เดินถึงกันตลอด  นอกชานใช้สารพัดประโยชน์ทั้งนั่งเล่น  ตากของแห้ง  ทำงานต่างๆของแม่บ้าน   นอกจากนี้มีสวนดอกไม้เล็กๆ ยกกระถางทั้งไม้ผลและไม้ดอกขึ้นมาตั้งชมกันบนนอกชาน   เหลือแต่เพียงไม้ใหญ่ๆทนทานต่อน้ำท่วมได้เท่านั้นที่ปลูกไว้บนพื้นดินนอกตัวบ้าน  เรือนขุนช้างเป็นตัวอย่างของเรือนคหบดีไทยภาคกลางที่สวยมาก เด่นในเรื่องการประดับประดานอกชานด้วยไม้กระถางและเลี้ยงสัตว์อย่างปลาเงินปลาทองและนกขุนทอง