เงินถุงแดง

เทาชมพู pinkandgrey@doramail.com

พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๓  ทรงเป็นคนเก่งหลายด้าน  จนแทบไม่น่าเชื่อว่าคนคนเดียวจะมีคุณสมบัติได้มากมายถึงขนาดนี้  แต่ก็เป็นความจริง

ทรงเป็นทั้งกวี  นักรัฐศาสตร์ นักเศรษฐศาสตร์ นักการทหาร  นักการศึกษา  ภูมิสถาปนิก  อุบาสกผู้ทะนุบำรุงพุทธศาสนา  ผู้อุปถัมภ์ศิลปะไทย  และเป็นนักธุรกิจที่ประสบผลสำเร็จดีเลิศ  อย่างหลังสุดนี้คือ ทรงค้าสำเภา  ส่งของไปค้าขายกับเมืองจีนตั้งแต่ยังทรงเป็นพระเจ้าลูกยาเธอกรมหมื่นเจษฎาบดินทร์ในรัชกาลที่ ๒   ถึงขั้นร่ำรวยจนพระราชบิดาทรงเรียกว่า "เจ้าสัว"

สมเด็จพระนั่งเกล้าฯไม่ได้เสด็จออกไปเมืองจีนเอง แต่ทรงมอบให้ขุนนางไทยเชื้อสายจีนที่ไว้วางพระราชหฤทัย ให้จัดการบริหารงานค้าขายให้แทน     ขุนนางผู้นั้นก็ได้ทำงานถวายด้วยความซื่อสัตย์ตลอดชีวิต  จนบั้นปลายได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าฯแต่งตั้งเป็นเป็น " เจ้าพระยานิกรบดินทร์"  ต่อมาในรัชกาลที่ ๖ เมื่อมีพระราชบัญญัตินามสกุล  ลูกหลานเจ้าพระยานิกรบดินทร์จึงได้รับพระราชทานนามสกุลว่า " กัลยาณมิตร"  ด้วยเหตุที่ต้นสกุลได้รับพระกรุณายกย่องเป็น "มิตรที่ดีงาม" ในรัชกาลที่ ๓

 ส่วนเงินกำไรที่สมเด็จพระนั่งเกล้าฯได้มาเป็นเงินส่วนพระองค์นี้  มิได้ทรงใช้จ่ายเพื่อความบันเทิงใดๆ หรือยกให้พระราชโอรสธิดาตามพระทัยชอบทั้งที่มีสิทธิ์ทำได้   แต่ทรงนำมาใส่ถุงแดง  แยกเป็นถุง ถุงละ ๑๐ ชั่ง ตีตราปิดปากถุง เก็บไว้ในหีบกำปั่นข้างห้องพระบรรทม               ส่วนหนึ่งทรงเก็บไว้เพื่อสร้าง และทะนุบำรุงวัดวาอารามต่างๆ ทั้งในพระนครและภายนอก      อีกส่วนหนึ่งก็ทรงยกให้แผ่นดิน   มีพระราชดำรัสว่า "เอาไว้ไถ่บ้านไถ่เมือง" หมายถึงว่าถ้าต้องเพลี่ยงพล้ำกับข้าศึกศัตรูแล้ว  จะได้นำเงินนี้ออกมาใช้กอบกู้บ้านเมือง  

พระราชดำรัสนี้น่าประหลาดตรงที่เมื่อเวลาผ่านไปอีกหลายสิบปี จนถึง ร.ศ. ๑๑๒   ก็เกิดเป็นความจริงขึ้นมา    เมื่อไทยถูกฝรั่งเศสปรับโทษเป็นเงิน ๓ ล้านบาท จนท้องพระคลังมีไม่พอ    ก็ได้ ' เงินถุงแดง ' ส่วนนี้ไปสมทบ   ไถ่บ้านเมืองเอาไว้ได้จริงๆ  แสดงว่าเงินถุงแดงที่ทรงสะสมไว้ มีจำนวนมากมายทีเดียว

สมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงห่วงใยบ้านเมืองยิ่งกว่าเรื่องส่วนพระองค์จวบจนวาระสุดท้ายของพระชนม์ชีพ   เมื่อประชวรหนักใกล้เสด็จสวรรคต ก็มิได้ทรงพะวงกับเรื่องอื่นนอกจากความสงบสุขของแผ่นดิน   ถึงกับพระราชทานพระบรมราโชวาทแก่ขุนนางข้าราชบริพารที่เข้าเฝ้า  ไว้เป็นครั้งสุดท้ายว่า "การศึกสงครามข้างญวนข้างพม่าก็เห็นจะไม่มีแล้ว   จะมีอยู่ก็แต่ข้างพวกฝรั่ง    ให้ระวังให้ดี   อย่าให้เสียทีแก่เขาได้   การงานสิ่งใดของเขาที่คิด  ควรจะเรียนเอาไว้ก็ให้เอาอย่างเขา   แต่อย่าให้นับถือเลื่อมใสไปทีเดียว"

 น่าประหลาดอีกเช่นกัน  ทรงมีสายพระเนตรกว้างไกลในเรื่องนี้อย่างแม่นยำเช่นเดียวกับเรื่อง ' เงินถุงแดง  '  เพราะถ้าเรานึกถึงปัญหาเศรษฐกิจที่ประเทศไทยประสบอยู่ในปัจจุบัน   แม้เวลาล่วงเลยหลังจากเสด็จสวรรคตมาแล้วถึง ๑๔๙ ปี     พระบรมราโชวาทเรื่องนี้ก็ยังเป็นสิ่งทันสมัย   ควรแก่การนำมาทบทวนและเตือนใจคนไทยอีกครั้งหนึ่ง