ถ่าน ความเก่า ที่กำลังหวนกลับมาใหม่
หน้าที่ 1 - ถ่าน ความเก่า ที่กำลังหวนกลับมาใหม่
ขอบคุณข้อมูลภายใต้ความร่วมมือของวารสารจดหมายข่าว รักษ์ป่า สร้างคน 84 ตำบล วิถีพอเพียงและ วิชาการ.คอม
http://www.pttplc.com/TH/Default.aspx
แต่ถ่านก็มีพัฒนาการมาจากไม้ หรือพูดอีกอย่างว่าถ่าน คือ ไม้ที่ได้จากการเผาไหม้ภายในสภาพแวดล้อมที่มีอากาศอยู่เบาบาง ขณะนั้น คือ ระหว่างที่ไม้ถูกสลายตัวด้วยความร้อน ภายในเนื้อไม้เกิดกระบวนการกำจัดน้ำ น้ำมันดินและสารประกอบอื่นๆ ออกไป คงเหลือถ่านที่มีคาร์บอนสูงกว่า ๘๐% และไม่มีความชื้นหลงเหลืออยู่ เป็นผลให้ถ่านสามารถให้พลังงานได้สูงกว่าไม้แห้งถึงสองเท่า
วิทยาการสมัยใหม่บอกเราว่า สิ่งที่เราเห็นด้วยตา คือ ถ่าน เป็นผลผลิตที่ได้จากการเผาไม้เพียง ๒๕% ส่วนที่เป็นของเหลวที่กลั่นตัวได้ (Distilled Liquids) ประมาณ ๕๐% และเห็นก๊าซที่กลั่นตัวไม่ได้ (Undistilled Gas) อีกประมาณ ๒๕%
กล่าวเฉพาะถ่าน เมื่อไม้สลายเป็นถ่าน จะมีคุณสมบัติเปลี่ยนไปดังนี้
| รายละเอียด | ไม้ฟืนสด | ถ่านไม้ |
| น้ำหนัก | ๑ กก. | ๐.๒๕ กก. |
| ปริมาตร |
๑ ลบ.ม. |
๐.๕ ลบ.ม. |
| ปริมาณความร้อน |
๑๐๐% | ๕๐% |
| ค่าความร้อน |
๓,๖๐๐ กิโลแคลอรี/กก. | ๗,๔๐๐ กิโลแคลอรี/กก. |
| ความสูญเสียขณะเก็บ |
จากเชื้อราและแมลง | ไม่มีการสูญเสีย |
| มลพิษขณะเผาไหม้ |
สูงมาก | ต่ำมาก |
| ระยะเวลาเผาไหม้ | เร็วมาก |
ช้า |
| ประสิทธิภาพการใช้พลังงาน | ๑๕-๒๐% |
๑๕-๒๐% |
ถ่านทีดีต้องให้ค่าความร้อนสูง ดูการเปรียบเทียบการให้ค่าความร้อนของถ่านกับพลังงานอื่นๆ
ค่าความร้อน
| Conversion Factor | Toe 106 |
| ถ่าน 1 kg | 684 |
| ฟืน 1 kg |
378 |
| แกลบ 1 kg |
341 |
| LPG 1 kg |
1,167 |
| แก๊สโซลีน 1 ลิตร |
745 |
| ดีเซล 1 ลิตร |
862 |
| B:100 ไบโอดีเซล | 724 |
| ก๊าซชีวภาพ 1 ลบ.ม. |
495 |
| ไฟฟ้า 1 KW-hr |
85 |
แต่วิธีการที่ชาวบ้านจะตรวจดูว่าถ่านชนิดไหนเป็นถานที่ดีคุณภาพดี ดูได้จากเคาะแล้วมีเสียงดังกังวานหรือเมื่อหักดูแล้ว รอยหักมีความมันวาว และเมื่อติดไฟแล้วไม่แตกประทุ กระทั่งไม่มีควันหรือมีก็แต่น้อย
ดูกราฟราคาพลังงานพลังงานชนิดต่างๆ เปรียบเทียบ
แม้ถ่านจะมีคุณสมบัติดีๆ หลายประการ แต่ถ่านก็ถูกเมิน ไม่ได้รับการเหลียวแล เมื่อคนเราสามารถคิดค้นพลังงานตัวอื่นที่สามารถใช้อย่างสะดวกสบายกว่าเข้ามาแทน ไม่ว่าจะเป็นน้ำมันหรือก๊าซ แต่ในยุคที่เศรษฐกิจชะลอตัวอย่างทุกวันนี้ เราอาจต้องลดความสะดวกสบายที่เคยได้รับลงบ้าง แล้วหันไปใช้พลังงานพื้นฐานอย่างถ่าน นับว่าสอดคล้องต่อสภาพเศรษฐกิจไม่น้อยเลย
นอกจากประโยชน์ทางด้านพลังงานแล้ว คุณค่าของถ่านยังขยายไปสู่การเกษตร ช่วยปรับปรุงบำรุงดิน ช่วยดูดซับสารเคมี และเพิ่มปริมาณแบคทีเรียในดิน ถ่านที่มีคุณภาพสูงยังไปใช้ประโยชน์ทางด้านอื่นๆ เช่น ดูด กลิ่น กรองน้ำ ใช้ในกระบวนการอาหาร ยา และเคมีภัณฑ์อีกด้วย
เมื่อถ่านมีบทบาทสำคัญมากยิ่งขึ้นเช่นนี้ จึงมีการพัฒนาวิธีการสร้างเตาเผาขึ้น ที่เรียกว่าเตาเผาถ่าน ๒๐๐ ลิตร เพราะแต่เดิมเราได้ถ่านด้วยการเผาแบบเตาหลุมหรือเตาอบ เตาแกลบ และเตาผี การเผาถ่านด้วยวิธีนี้ความร้อนจะถูกเนื้อไม้โดยตรง ไม้ถูกเผาจนเป็นขี้เถ้ามาก และส่วนที่เหลือเป็นถ่านก็เป็นถ่านที่มีคุณภาพต่ำ อีกทั้งการเผาชนิดนี้จะต้องใช้ไม้ขนาดใหญ่
เตาเผาถ่าน ๒๐๐ ลิตร ใช้ถังน้ำมัน ๒๐๐ ลิตรเป็นตัวเตา โครงสร้างเตาเป็นเตาปิดที่สามารถควบคุมอากาศได้ อาศัยความร้อนไล่ความชื่นในเนื้อไม้ ทำให้ไม้กลายเป็นถ่านได้ด้วยกระบวนการ “คาร์บอนไนเซชั่น” (Carbonization) ไฟจะไม่ลุกติดที่เนื้อไม้ ผลผลิตที่ได้จึงเป็นถ่านที่มีคุณภาพ เตาเผาถ่านชนิดนี้จึงเป็นเตาที่มีประสิทธิภาพสูง
ประการสำคัญคือ เป็นเตาที่เหมาะกับการผลิตถ่านเพื่อใช้ในครัวเรือน เพราะไม้ที่ใช้เป็นกิ่งไม้ขนาดเล็ก ที่ได้จาการลิดและทอนกิ่งไม้ในสวนผลไม้ หรือตามหัวไร่ปลายนาของเราเอง