ฉลามเรืองแสง ช่วยพรางตัว

 รายงานการศึกษาจากวารสาร Journal of Experimental Marine Biology and Ecology รายงานว่าฉลามบางชนิดเรืองแสงออกมาใต้ลำตัวทำให้เหยื่อและผู้ล่าของมันมองไม่เห็นเกิดเป็นภาพลวงตา

Julien Claes นักวิจัยจากห้องปฎิบัติการด้านชีววิทยาทางทะเลจากมหาวิทยาลัย Catholic University of Louvain เบลเยียม กล่าวว่า การศึกษานี้นับเป็นการศึกษาเรื่องแรกที่มีการทดสอบการเรืองแสงของฉลามก็ว่าได้ พบว่าฉลามมากกว่า 50 สายพันธุ์ หรือคิดเป็นจำนวนมากกว่า 10% ของฉลามที่เรารู้จักกันในทุกวันนี้สามารถเรืองแสงได้ ซึ่งหมายความว่าฉลามสามารถปล่อยแสงออกมาจากตัวได้นั่นเอง

Claes และคณะเลือกฉลามเรืองแสงชนิดหนึ่งมาทำการศึกษา ฉลามชนิดนี้มีชื่อเล่นว่า “the phantom hunter of the fjords” ที่มีชื่อสามัญว่า velvet belly lantern shark

แสงแวววาวของฉลามชนิดนี้เกิดจากการปล่อยแสงของ photophores ซึ่งเป็นอวัยวะที่อยู่ใต้ลำตัวฉลาม ทำให้มีการเรืองแสงออกมาจากบริเวณนั้น

“เนื่องจากสัตว์ผู้ล่าส่วนใหญ่มีตาที่อยู่ด้านบน จึงมักจะพบสัตว์ที่พรางตัวในบริเวณน้ำลึก 200-1000 เมตร แต่นี่เป็นครั้งแรกที่พบในสัตว์ผู้ล่าอย่างฉลาม”

Claes และคณะศึกษาฉลามชนิดนี้โดยนำฉลามเพศผู้และเพศเมียมาจากเบอร์เจน นอร์เวย์ แล้วพาฉลามไปยังสถานีประมงเอสป์แลนด์เพื่อเลี้ยงฉลามไว้ในแทงค์มืดที่หนาวเย็น เลียนแบบสภาพธรรมชาติของฉลามในทะเล

จากนั้นมีการตรวจสอบความเข้มของสารเรืองแสงที่ปล่อยออกมาและทำการวัดซ้ำอีกครั้งในวันถัดมาหลังจากมีการฉายแสงไปที่ฉลามเพื่อดูการตอบสนองต่อแสงของฉลาม

เมื่อลงมือจับฉลามพบว่าฉลามจะปล่อยแสงออกมาอย่างต่อเนื่องเป็นระยะเวลายาวนาน บางครั้งมีการปล่อยแสงเป็นชั่วโมง พบว่าคลื่นแสงที่ปล่อยออกมาตรงกับคลื่นแสงที่ตรวจพบในน้ำลึกบริเวณที่อยู่ของพวกมัน นอกจากนั้นยังพบว่าฉลามมีความสามารถในการปรับเปลี่ยนแสงที่ปล่อยออกมาตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงของแสงภายนอกได้อีกด้วย

ฉลามพันธุ์นี้มีลักษณะคล้ายกับฉลามพันธุ์อื่นคือ มีปากอยู่ด้านล่าง ดังนั้นระบบภาพลวงตาของฉลามจึงทำให้ฉลามฉกเหยื่ออย่าง  krill และ pearlfish ได้ง่ายขึ้นเนื่องจากพวกมันมองเห็นไม่ชัด

สิ่งที่เกิดขึ้นนี้อาจเปรียบได้กับลิปสติกที่ช่วยให้เรียวปากของผู้หญิงดูเด่นขึ้น  เนื่องจากฉลามปล่อยแสงออกมาเพื่อดึงดูดเพศตรงข้ามด้วย การสื่อสารจึงเป็นหน้าที่อีกอย่างหนึ่งของสารเรืองแสง บางครั้งเราอาจเห็นว่าบางส่วนของฉลามมีการเรืองแสงมากขึ้นเมื่ออยู่ใกล้ เช่น บริเวณเพลวิกซึ่งเป็นตำแหน่งของอวัยวะเพศ

ดร. Bernard Seret ผู้เชี่ยวชาญด้านฉลามจาก National Museum of Natural History ฝรั่งเศสเห็นด้วยกับการศึกษานี้และหวังว่าจะมีการสำรวจอื่น ๆ เพิ่มเติมเกี่ยวกับการเรืองแสงของฉลาม

ดร. Rui Coelho นักวิจัยด้านฉลามจาก Florida Museum of Natural History เป็นอีกผู้หนึ่งที่สนับสนุนผลการทดลองที่ได้ โดยกล่าวว่า ผลการทดลองนี้มีสิ่งที่ทำให้เค้าประหลาดใจคือ แสงที่ถูกปล่อยออกมาจากด้านท้องมีความคล้ายคลึงกับแสงจากสิ่งแวดล้อม การที่ฉลามสร้างระบบลวงตานี้ทำให้ฉลามสามารถพรางตัวจากเหยื่อและผู้ล่าได้ โชคดีที่มนุษย์เราไม่ได้เป็นหนึ่งในบัญชีรายชื่อเหยื่อของฉลามสายพันธุ์นี้ แต่หากเราเป็น คาดว่าฉลามคงไม่ได้เป็นภัยร้ายแรงกับเรามากนัก…

 

ที่มา : http://www.abc.net.au/science/articles/2010/05/27/2910144.htm